Elektron pochta: to‘g‘ri xat yozish va fayl biriktirish qoidalari

Messenjerlar davrida ham elektron pochta rasmiy muloqotning asosiy vositasi bo‘lib qolmoqda: universitetga hujjat topshirish, ish joyiga rezyume yuborish, tashkilotlar bilan yozishmalar. To‘g‘ri yozilgan xat — sizning “raqamli tashrif qog‘ozingiz”.

Manzil tuzilmasi

ism.familiya@gmail.com — bu yerda ism.familiya — foydalanuvchi nomi, @ — “da” belgisi, gmail.com — pochta xizmati domeni.

Rasmiy manzil uchun maslahat: ism va familiyadan foydalaning. super_boy2010@... kabi manzillar rasmiy yozishmalarda jiddiy ko‘rinmaydi.

Xat maydonlari

• Kimga — asosiy qabul qiluvchi.
• Nusxa (CC) — xabardor bo‘lishi kerak bo‘lgan shaxslar (masalan, rahbar).
• Yashirin nusxa (BCC) — boshqa qabul qiluvchilar ko‘rmaydigan manzillar. Ko‘p kishiga birdan xat yuborganda ularning manzillarini oshkor qilmaslik uchun ishlating.
• Mavzu — xatning qisqa va aniq sarlavhasi.

Mavzu satri

Yomon: “Salom”, “Fayl”, mavzusiz xat.

Yaxshi: “8-B sinf, informatika: Excel bo‘yicha amaliy ish — Aliyev Sardor”.

Rasmiy xat tuzilmasi

1Mavzu: Informatika to‘garagiga yozilish haqida
2
3Assalomu alaykum, Dilnoza Karimovna!
4
5Men 8-B sinf o‘quvchisi Aliyev Sardorman. Maktabimizda
6ochilayotgan dasturlash to‘garagiga yozilmoqchiman.
7Ilova sifatida Scratch’da tayyorlagan loyihamni yuboryapman.
8
9Mashg‘ulotlar jadvali haqida ma’lumot bersangiz, minnatdor bo‘lardim.
10
11Hurmat bilan,
12Sardor Aliyev
138-B sinf, +998 XX XXX XX XX

Xat yozish qoidalari

1. Salomlashish va murojaat bilan boshlang.
2. Birinchi jumlada kim ekanligingiz va maqsadingizni ayting.
3. Qisqa paragraflar: 2–4 jumladan.
4. Imzo — ism, familiya, lavozim/sinf, aloqa ma’lumotlari.
5. Yuborishdan oldin imloni tekshiring.
6. Smayliklar va KATTA HARFLARdan rasmiy xatlarda qoching.
7. Xatga 1–2 ish kuni ichida javob bering.

Fayl biriktirish

• Qisqich (📎) belgisini bosing yoki faylni xat oynasiga sudrab tashlang.
• Fayl nomi tushunarli bo‘lsin: Aliyev_Sardor_Rezyume.pdf, hujjat1.docx emas.
• Rasmiy hujjatlarni PDF formatida yuboring — formatlash buzilmaydi.
• Gmail’da bitta xatga 25 MB gacha fayl biriktirish mumkin. Kattaroq fayllar uchun Google Drive havolasidan foydalaning.
• Xat matnida ilovani eslatib o‘ting: “Ilovada — loyiha fayli”.

Ko‘p uchraydigan xato: “ilovada yuboryapman” deb yozib, faylni biriktirishni unutish. Gmail bunday holatda ogohlantiradi — e’tiborsiz qoldirmang!

Xavfsizlik

• Notanish jo‘natuvchidan kelgan ilovalarni ochmang (ayniqsa .exe, .zip, .scr).
• “Hisobingiz bloklandi, havolaga bosing” — bu ko‘pincha fishing.
• Pochta uchun ikki bosqichli autentifikatsiyani yoqing.

Amaliy mashg‘ulot

O‘quvchilar o‘qituvchiga rasmiy xat yozadi: mavzu, murojaat, asosiy qism, imzo va ilova (Word’da tayyorlangan referat, PDF’ga aylantirilgan). O‘qituvchi rubrika asosida javob xati bilan baholaydi — bu ham real yozishmaga namuna bo‘ladi.