Informatika xonasida texnika xavfsizligi — yo‘riqnoma

Yo‘riqnoma o‘quv yili boshida va har chorakda o‘quvchilar bilan o‘tkaziladi. O‘quvchilar tanishganini jurnalga imzo qo‘yib tasdiqlaydi. Matnni chop etib, informatika xonasining ko‘rinadigan joyiga osib qo‘yish tavsiya etiladi.

1. Umumiy qoidalar

1. Informatika xonasiga faqat o‘qituvchi ruxsati bilan kiriladi.
2. Xonaga ustki kiyim, ovqat va ichimliklar bilan kirish taqiqlanadi.
3. Har bir o‘quvchi o‘ziga biriktirilgan kompyuterda ishlaydi.
4. Xonada yugurish, itarishish va baland ovozda gaplashish mumkin emas.

2. Darsdan oldin

1. Ish joyini ko‘zdan kechiring: simlar shikastlanmaganligi, rozetka va vilkalar butunligi.
2. Nosozlik sezsangiz (yonish hidi, uchqun, singan qism) — kompyuterni yoqmang va darhol o‘qituvchiga ayting.
3. Stul balandligini shunday sozlangki, oyoqlar polga to‘liq tegib tursin.

3. Dars davomida

1. Kompyuterni faqat o‘qituvchi ko‘rsatmasi bilan yoqing va o‘chiring.
2. Ho‘l qo‘l bilan klaviatura, sichqoncha va boshqa qurilmalarga tegmang.
3. Simlar, ulagichlar va tizim blokining orqa qismiga tegmang, qurilmalarni o‘zingiz ulamang va uzmang.
4. Tizim blokini ochish, ichiga biror narsa kiritish qat’iyan taqiqlanadi.
5. Klaviaturani yengil bosing, qurilmalarni urmang va ustiga narsa qo‘ymang.
6. O‘qituvchi ruxsatisiz dastur o‘rnatmang, sozlamalarni o‘zgartirmang, fayllarni o‘chirmang.
7. Notanish fleshka va fayllarni ochmang.

4. Sog‘liqni saqlash qoidalari

• Masofa: ko‘zdan monitorgacha 50–70 sm, ekranning yuqori cheti ko‘z balandligida yoki biroz pastda.
• Qad: orqa stul suyanchig‘iga tegib tursin, yelkalar bo‘shashgan, tirsaklar taxminan to‘g‘ri burchak ostida.
• Ko‘z uchun 20–20–20 qoidasi: har 20 daqiqada 20 soniya davomida taxminan 6 metr uzoqlikdagi narsaga qarang.
• Tanaffus: uzluksiz ishlash 5–7-sinflarda 20–25 daqiqadan, 8–11-sinflarda 25–30 daqiqadan oshmasligi tavsiya etiladi.
• Ko‘z mashqi: ko‘zni yumib-ochish, chapga-o‘ngga, yuqoriga-pastga qarash, aylana bo‘ylab harakat (har biri 5 marta).

5. Favqulodda vaziyatlarda

1. Elektr toki urgan odamga qo‘l bilan tegmang — darhol o‘qituvchini chaqiring, u tokni o‘chiradi.
2. Yong‘in, tutun yoki yonish hidi sezilsa — ishni to‘xtating, o‘qituvchiga xabar bering va uning ko‘rsatmasi bo‘yicha tartib bilan xonadan chiqing.
3. Elektr jihozlarni hech qachon suv bilan o‘chirmang.
4. Shikastlanish yoki o‘zingizni yomon his qilsangiz, darhol o‘qituvchiga ayting.

6. Darsdan keyin

1. Barcha dasturlar va fayllarni saqlab, yoping.
2. Kompyuterni o‘qituvchi ko‘rsatmasiga ko‘ra to‘g‘ri o‘chiring (Pusk → O‘chirish).
3. Ish joyini tartibga keltiring, stulni joyiga qo‘ying.

7. Raqamli xavfsizlik

• Parolingizni hech kimga aytmang va boshqalarning akkauntiga kirmang.
• Shaxsiy ma’lumotlaringizni (manzil, telefon raqami) notanish saytlarga kiritmang.
• Internetda haqoratli yoki shubhali xabarga duch kelsangiz — javob bermang va o‘qituvchiga ayting.

Tanishganlik jurnali namunasi

Jurnal ustunlari: № | O‘quvchining F.I.Sh. | Sinf | Sana | Yo‘riqnoma turi (birlamchi / takroriy) | O‘quvchi imzosi | Yo‘riqnoma o‘tkazgan o‘qituvchi imzosi.

O‘qituvchiga tavsiya

Yo‘riqnomani quruq o‘qib berish o‘rniga, har bir qoidani “Nima uchun?” savoli bilan muhokama qiling va 2–3 vaziyatli savol bering. Masalan: “Qo‘shningizning kompyuteridan yonish hidi kelyapti. Nima qilasiz?”