Sanoq sistemalari — nazorat ishi (2 variant)

Nazorat ishi 8–9-sinf informatika dasturidagi “Sanoq sistemalari” bo‘limi yakunida o‘tkaziladi. Ish ikki variantdan iborat, bajarish vaqti 40 daqiqa, kalkulyator ishlatilmaydi.

I variant

1. 45₁₀ sonini ikkilik sanoq sistemasiga o‘tkazing. (2 ball)
2. 110101₂ sonini o‘nlik sanoq sistemasiga o‘tkazing. (2 ball)
3. 157₈ sonini o‘nlik sistemaga o‘tkazing. (2 ball)
4. 2F₁₆ sonini o‘nlik va ikkilik sistemaga o‘tkazing. (3 ball)
5. Ikkilik sistemada qo‘shing: 1011₂ + 110₂. (2 ball)
6. 3 KB necha bitga teng? (2 ball)
7. Uch xonali ikkilik son bilan nechta turli qiymatni ifodalash mumkin? (2 ball)

II variant

1. 58₁₀ sonini ikkilik sanoq sistemasiga o‘tkazing. (2 ball)
2. 100111₂ sonini o‘nlik sanoq sistemasiga o‘tkazing. (2 ball)
3. 214₈ sonini o‘nlik sistemaga o‘tkazing. (2 ball)
4. 3A₁₆ sonini o‘nlik va ikkilik sistemaga o‘tkazing. (3 ball)
5. Ikkilik sistemada qo‘shing: 1101₂ + 111₂. (2 ball)
6. 2 MB necha kilobaytga teng? (2 ball)
7. 1 baytda nechta turli qiymatni ifodalash mumkin? (2 ball)

Javoblar va yechimlar

I variant

1. 45 = 32 + 8 + 4 + 1 → 101101₂
2. 1·32 + 1·16 + 0·8 + 1·4 + 0·2 + 1·1 = 53
3. 1·64 + 5·8 + 7 = 111
4. 2·16 + 15 = 47; 2F₁₆ = 0010 1111 → 101111₂
5. 1011 + 0110 = 10001₂ (11 + 6 = 17)
6. 3 · 1024 · 8 = 24 576 bit
7. 2³ = 8 ta

II variant

1. 58 = 32 + 16 + 8 + 2 → 111010₂
2. 32 + 4 + 2 + 1 = 39
3. 2·64 + 1·8 + 4 = 140
4. 3·16 + 10 = 58; 3A₁₆ = 0011 1010 → 111010₂
5. 1101 + 0111 = 10100₂ (13 + 7 = 20)
6. 2 · 1024 = 2048 KB
7. 2⁸ = 256 ta

Baholash

Jami 15 ball.

• 14–15 ball — “5”
• 11–13 ball — “4”
• 8–10 ball — “3”
• 0–7 ball — “2”

To‘g‘ri yo‘l bilan yechilib, hisoblashda kichik xato qilingan topshiriqqa yarim ball beriladi.

Takrorlash uchun eslatma (tarqatma)

• O‘nlikdan ikkilikka: sonni 2 ga ketma-ket bo‘lib, qoldiqlarni pastdan yuqoriga yozish.
• Ikkilikdan o‘nlikka: har bir raqamni 2 ning mos darajasiga ko‘paytirib qo‘shish.
• Ikkilik ↔ o‘n oltilik: har 4 ta ikkilik raqam = 1 ta o‘n oltilik raqam (A=10, B=11, C=12, D=13, E=14, F=15).
• Ikkilik ↔ sakkizlik: har 3 ta ikkilik raqam = 1 ta sakkizlik raqam.
• 1 bayt = 8 bit; 1 KB = 1024 bayt; 1 MB = 1024 KB; 1 GB = 1024 MB.