Kompyuter sinfida xavfsizlik texnikasi va ergonomika: sog‘lom ish o‘rni

Kompyuter bilan uzoq ishlash ko‘z charchashi, bel va bo‘yin og‘rig‘iga olib kelishi mumkin. Bolalar organizmi bunga ayniqsa sezgir. Shuning uchun har bir informatika o‘qituvchisi xavfsizlik texnikasi va ergonomika qoidalarini o‘quvchilarga o‘rgatishi va o‘zi ham rioya qilishi kerak.

Elektr xavfsizligi qoidalari

1. Kompyuter sinfiga o‘qituvchi ruxsatisiz kirmang va qurilmalarni yoqmang.
2. Kabel, rozetka va vilkalarga ho‘l qo‘l bilan tegmang.
3. Kompyuter yonida ovqatlanmang, suv va ichimliklar qo‘ymang.
4. Kabellarni tortmang, ulagichlarni o‘zingiz ajratmang.
5. Kuyish hidi, uchqun yoki tutun sezilsa — darhol o‘qituvchiga ayting.
6. Kompyuter korpusini ochmang, ichiga narsa tiqmang.
7. Ish tugagach, dasturlarni yopib, kompyuterni to‘g‘ri o‘chiring.

To‘g‘ri o‘tirish holati

• Oyoqlar — polda to‘liq turadi (yetmasa, oyoq tagiga taglik).
• Tizzalar — taxminan 90° burchakda.
• Bel — stul suyanchig‘iga tiralgan.
• Tirsaklar — 90° burchakda, stol ustida yoki yonda erkin.
• Bilaklar — klaviaturada egilmagan, tekis holatda.
• Bosh — to‘g‘ri, oldinga egilmagan.

Monitor va yorug‘lik

• Masofa: ko‘zdan monitorgacha 50–70 sm (cho‘zilgan qo‘l uzunligi).
• Ekranning yuqori cheti ko‘z darajasida yoki biroz pastda.
• Monitor derazaga yon tomoni bilan joylashsin — yorug‘lik ekranda aks etmasin.
• Ekran yorqinligi xona yorug‘ligiga mos bo‘lsin; qorong‘i xonada ishlamang.

Ko‘z uchun 20-20-20 qoidasi

Har 20 daqiqada, 20 soniya davomida 20 fut (≈6 metr) uzoqlikdagi narsaga qarang. Bu ko‘z mushaklarini bo‘shashtiradi. Shuningdek, tez-tez ko‘z qisib turing — ekranga qaraganda biz kamroq ko‘z qisamiz va ko‘z quriydi.

Darsda “jismoniy daqiqa” (2–3 daqiqa)

Ko‘z uchun mashqlar

1. Ko‘zni mahkam yumib, 5 gacha sanab oching (4 marta).
2. Boshni qimirlatmay, yuqoriga–pastga, o‘ngga–chapga qarang (4 marta).
3. Barmoq uchiga 3 soniya, so‘ng derazadan uzoqqa 3 soniya qarang (5 marta).

Bo‘yin va yelka uchun

1. Boshni sekin o‘ngga va chapga egish.
2. Yelkalarni ko‘tarib, aylantirib tushirish.
3. Qo‘llarni oldinga cho‘zib, barmoqlarni qisib-ochish.

Uzluksiz ishlash vaqti

Sanitariya me’yorlariga ko‘ra, o‘quvchilarning dars davomida kompyuterda uzluksiz ishlash vaqti yoshiga qarab chegaralanadi — kichik sinflar uchun ancha qisqa. Darsni shunday rejalashtiringki, amaliy qism nazariy qism va mashqlar bilan almashinsin.

Kompyuter sinfi uchun tekshiruv ro‘yxati

• O‘t o‘chirgich mavjud va muddati o‘tmagan.
• Kabellar kabel-kanallarda, oyoq ostida emas.
• Har bir kompyuter yerga ulangan (zazemleniye).
• Xona muntazam shamollatiladi va nam tozalanadi.
• Devorda xavfsizlik qoidalari plakati ilingan.
• Birinchi yordam qutichasi bor.

Har chorak boshida o‘quvchilar bilan xavfsizlik qoidalari bo‘yicha yo‘riqnoma o‘tkazing va jurnalda imzo bilan qayd eting.