Excel’da diagrammalar: o‘quvchilar natijalarini vizuallashtirish

Raqamlar jadvali faqat mutaxassisga tushunarli, diagramma esa hammaga. Ota-onalar majlisi, pedagogik kengash yoki chorak hisoboti uchun natijalarni vizuallashtirish — o‘qituvchining muhim ko‘nikmasi. Excel bu ishni bir necha daqiqada bajaradi.

Diagramma turini to‘g‘ri tanlash

• Ustunli (gistogramma) — kategoriyalarni solishtirish: sinflar bo‘yicha o‘rtacha ball.
• Chiziqli — vaqt bo‘yicha o‘zgarish: chorakdan-chorakka o‘zlashtirish dinamikasi.
• Doiraviy — butunning qismlari: “5”, “4”, “3” baholar ulushi. (5–6 tadan ortiq bo‘lak bo‘lmasin!)
• Chiziqli ustunlar (gorizontal) — uzun nomlar bo‘lsa: fanlar reytingi.
• Nuqtali — ikki ko‘rsatkich bog‘liqligi: davomat va o‘zlashtirish.

Diagramma yaratish — 4 qadam

1. Ma’lumotlarni sarlavhalari bilan belgilang (masalan, A1:B6).
2. Qo‘yish → Tavsiya etilgan diagrammalar ni bosing (yoki Alt + F1 — tezkor diagramma).
3. Turini tanlang va OK.
4. Diagramma yonidagi “+” tugmasi orqali sarlavha, o‘q nomlari va qiymat yorliqlarini qo‘shing.

Misol: chorak bo‘yicha dinamika

1Chorak   | 8-A | 8-B
2I        | 72  | 68
3II       | 75  | 71
4III      | 78  | 77
5IV       | 81  | 79

Bu ma’lumotlar uchun chiziqli diagramma eng mos: ikkala sinfning o‘sish tendensiyasi aniq ko‘rinadi.

Professional ko‘rinish uchun 6 ta maslahat

1. Sarlavha aniq bo‘lsin: “Diagramma 1” emas, “8-sinflar o‘zlashtirishi, 2026-yil”.
2. Ortiqcha 3D effektlardan voz keching — ular ma’lumotni buzadi.
3. Bir xil ma’lumotga bir xil rang bering (8-A har doim ko‘k).
4. Vertikal o‘q 0 dan boshlansin, aks holda farq bo‘rttirib ko‘rsatiladi.
5. Qiymat yorliqlarini qo‘shing — o‘quvchi aniq sonni ko‘radi.
6. Fon to‘rini kamaytiring yoki olib tashlang.

Shartli formatlash — jadval ichidagi “diagramma”

Bosh sahifa → Shartli formatlash:

• Ma’lumot ustunlari — katak ichida qiymatga mos chiziq.
• Rang shkalalari — past ball qizil, yuqori ball yashil.
• Belgilar to‘plami — ↑ → ↓ strelkalar.

Sparklinelar — katakdagi mini-grafik

Har bir o‘quvchi qatorining oxirida uning baholar dinamikasini ko‘rsatish uchun: Qo‘yish → Sparklinelar → Chiziq, diapazon sifatida B2:E2 ni tanlang va pastga nusxalang.

Diagrammani Word va PowerPoint’ga o‘tkazish

Diagrammani nusxalang (Ctrl + C) va hujjatga qo‘ying. “Bog‘langan” variantni tanlasangiz, Excel’dagi ma’lumot o‘zgarganda diagramma ham yangilanadi.

Amaliy topshiriq

O‘quvchilar o‘z kundalik vaqt taqsimotini (uyqu, maktab, dars tayyorlash, telefon, sport) jadvalga kiritib, doiraviy diagramma tuzsin va xulosa yozsin: “Vaqtimning qancha qismi ekranga ketyapti?” Bu topshiriq ham Excel, ham raqamli gigiyena bo‘yicha foydali.