Microsoft Word: matnni formatlash — dars ishlanmasi

Ushbu dars ishlanmasi 6–7-sinf o‘quvchilariga Microsoft Word dasturida matnni formatlashni o‘rgatish uchun mo‘ljallangan. Dars amaliy mashg‘ulot shaklida o‘tadi: o‘quvchilar formatlanmagan oddiy matnni bosqichma-bosqich chiroyli, o‘qishga qulay hujjatga aylantiradi.

Dars haqida umumiy ma’lumot

• Mavzu: Microsoft Word: matnni formatlash
• Dars turi: Amaliy mashg‘ulot
• Davomiyligi: 45 daqiqa
• Usullar: Namoyish, “Men qilaman — biz qilamiz — siz qilasiz”, juftlikda tekshirish

Kutilayotgan natijalar

Dars yakunida o‘quvchi:

1. Shrift turi, o‘lchami, rangi, qalin/kursiv/tagiga chizilgan uslubini o‘zgartiradi.
2. Matnni chapga, markazga, o‘ngga va ikki tomonga tekislaydi.
3. Qatorlar oralig‘i va abzats chekinishini sozlaydi.
4. Markerli va raqamli ro‘yxat yaratadi.
5. “Sarlavha 1”, “Sarlavha 2” uslublarini qo‘llaydi.

Asosiy tushunchalar

• Shrift (font) — harflarning ko‘rinishi: Times New Roman, Arial, Calibri.
• Kegl — shrift o‘lchami, punktlarda (pt) o‘lchanadi.
• Abzats — Enter tugmasi bosilguncha yozilgan matn bo‘lagi.
• Tekislash — matnning sahifa chetlariga nisbatan joylashuvi.
• Uslub (Style) — oldindan saqlangan formatlash to‘plami.

Darsning borishi

1. Tashkiliy qism va motivatsiya (5 daqiqa)

O‘qituvchi ekranda bir xil matnning ikki variantini ko‘rsatadi: biri formatlanmagan, ikkinchisi sarlavhali, ro‘yxatli va chiroyli. Savol: “Qaysi birini o‘qish osonroq? Nima uchun?” O‘quvchilar javobidan dars maqsadi chiqariladi.

2. Yangi mavzu: namoyish (10 daqiqa)

O‘qituvchi “Bosh sahifa” (Главная) lentasini ko‘rsatadi:

• Shrift guruhi: shrift turi, o‘lchami, Ctrl+B (qalin), Ctrl+I (kursiv), Ctrl+U (tagiga chizish), matn rangi va belgilash rangi.
• Abzats guruhi: tekislash (Ctrl+L, Ctrl+E, Ctrl+R, Ctrl+J), qatorlar oralig‘i (1,0; 1,5; 2,0), birinchi qator chekinishi.
• Ro‘yxatlar: markerli va raqamli ro‘yxat.
• Uslublar: Sarlavha 1, Sarlavha 2, Oddiy.
• Formatni nusxalash (cho‘tka belgisi) — bir joydagi formatni boshqa joyga o‘tkazish.

Muhim qoida: avval matnni belgilang, keyin formatlang.

3. Amaliy ish (20 daqiqa)

O‘quvchilar “Mening shahrim.docx” faylini ochadi va quyidagilarni bajaradi:

1. Butun matnga Times New Roman, 14 pt shrift o‘rnatish.
2. Birinchi qatorni (sarlavhani) “Sarlavha 1” uslubiga o‘tkazish va markazga tekislash.
3. Asosiy matnni ikki tomonga tekislash, qatorlar oralig‘ini 1,5 qilish.
4. Har bir abzatsga 1,25 sm birinchi qator chekinishi berish.
5. “Diqqatga sazovor joylar” qismini markerli ro‘yxatga aylantirish.
6. Muhim so‘zlarni qalin va boshqa rangda ajratish.
7. Faylni “Familiya_Mening_shahrim.docx” nomi bilan saqlash.

Tez tugatgan o‘quvchilar uchun qo‘shimcha topshiriq: sahifa chegarasi (Dizayn → Sahifa chegaralari) qo‘shish va pastki kolontitulga ism-familiyasini yozish.

4. Juftlikda tekshirish (5 daqiqa)

O‘quvchilar qo‘shnisining ishini nazorat ro‘yxati bo‘yicha tekshiradi va har bir bajarilgan band uchun belgi qo‘yadi.

5. Refleksiya va uyga vazifa (5 daqiqa)

Savollar: “Formatlashning qaysi usuli eng foydali bo‘ldi? Uslublar nima uchun kerak?” Uyga vazifa: o‘zi haqida 1 sahifalik matn yozib, darsdagi barcha formatlash usullarini qo‘llash.

Baholash mezonlari

• 5: barcha 7 ta topshiriq to‘g‘ri bajarilgan, uslublar qo‘llangan, fayl to‘g‘ri saqlangan.
• 4: 5–6 ta topshiriq bajarilgan, kichik kamchiliklar bor.
• 3: 3–4 ta topshiriq bajarilgan, o‘qituvchi yordami kerak bo‘lgan.

Tezkor tugmalar eslatmasi (tarqatma)

• Ctrl+A — hammasini belgilash
• Ctrl+B / I / U — qalin / kursiv / tagiga chizilgan
• Ctrl+L / E / R / J — chap / markaz / o‘ng / ikki tomon
• Ctrl+] va Ctrl+[ — shriftni kattalashtirish / kichiklashtirish
• Ctrl+Shift+C / Ctrl+Shift+V — formatni nusxalash / qo‘yish
• Ctrl+S — saqlash

O‘qituvchiga maslahatlar

• Darsdan oldin formatlanmagan matn faylini barcha kompyuterlarga nusxalab qo‘ying — vaqt tejaladi.
• Ko‘p o‘quvchilar matnni belgilamasdan formatlashga urinadi; bu xatoni darsning boshidayoq ta’kidlang.
• Rasmiy hujjat talablari bilan bog‘lang: Times New Roman, 14 pt, 1,5 interval — bu ularga keyinchalik referat va ariza yozishda kerak bo‘ladi.