Python asoslari bo‘yicha nazorat ishi

Nazorat ishi 9-sinf o‘quvchilarining Python dasturlash tili asoslari bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarini tekshirish uchun tuzilgan. Ish 40 daqiqaga mo‘ljallangan, ikki variantdan iborat va o‘zgaruvchilar, ma’lumot turlari, kiritish/chiqarish, shart operatori, sikllar hamda ro‘yxatlar mavzularini qamrab oladi. Har bir variantga javoblar kaliti va baholash jadvali ilova qilingan.

Nazorat ishining tuzilishi

• A qism — test (10 ta savol, har biri 1 ball): nazariy bilim va kodni o‘qish ko‘nikmasi.
• B qism — kod natijasini aniqlash (3 ta topshiriq, har biri 2 ball): dastur ishlashini tushunish.
• C qism — dastur yozish (2 ta masala, har biri 7 ball): mustaqil dasturlash ko‘nikmasi.
• Jami: 30 ball.

I variant

A qism. Test

1. Python’da ekranga ma’lumot chiqaruvchi funksiya: a) input(); b) print(); c) write(); d) echo()
2. x = "5" bo‘lsa, type(x) natijasi: a) int; b) float; c) str; d) bool
3. 17 // 5 ifodasining qiymati: a) 3.4; b) 3; c) 2; d) 4
4. 17 % 5 ifodasining qiymati: a) 3; b) 2; c) 0; d) 5
5. Klaviaturadan butun son kiritish: a) input(); b) int(print()); c) int(input()); d) number()
6. Qaysi o‘zgaruvchi nomi xato? a) summa; b) _x; c) 2son; d) son2
7. range(1, 6) nechta son hosil qiladi? a) 6; b) 5; c) 4; d) 1
8. a = [3, 7, 1] bo‘lsa, a[1] = ? a) 3; b) 7; c) 1; d) xato
9. “Teng emas” solishtirish operatori: a) <>; b) =!; c) !=; d) ≠
10. len("Informatika") natijasi: a) 10; b) 11; c) 12; d) 9

B qism. Dastur natijasini aniqlang

1-topshiriq. a = 4; b = 7; a, b = b, a; print(a, b) — Javob: 7 4

2-topshiriq. s = 0; for i in range(1, 5): s += i; print(s) — Javob: 10

3-topshiriq. x = 15; if x % 3 == 0 and x % 5 == 0: print("FizzBuzz") elif x % 3 == 0: print("Fizz") else: print(x) — Javob: FizzBuzz

C qism. Dastur yozing

1-masala. Foydalanuvchi uchburchakning uch tomoni uzunligini kiritadi. Dastur bunday uchburchak mavjud bo‘lish-bo‘lmasligini aniqlasin (har bir tomon qolgan ikkitasining yig‘indisidan kichik bo‘lishi kerak) va mavjud bo‘lsa, perimetrini chiqarsin.

2-masala. Foydalanuvchi n sonini kiritadi. Dastur 1 dan n gacha bo‘lgan juft sonlar yig‘indisini va ularning sonini chiqarsin.

II variant

A qism. Test

1. Klaviaturadan ma’lumot o‘qiydigan funksiya: a) print(); b) input(); c) read(); d) scan()
2. y = 3.0 bo‘lsa, type(y): a) int; b) float; c) str; d) double
3. 2 4 ifodasining qiymati: a) 8; b) 6; c) 16**; d) 24
4. 20 // 6 ifodasining qiymati: a) 3; b) 3.33; c) 2; d) 4
5. Satrni butun songa aylantirish: a) str(); b) int(); c) float(); d) num()
6. Python’da izoh qaysi belgi bilan boshlanadi? a) //; b) /*; c) #; d) --
7. range(0, 10, 2) qaysi sonlarni beradi? a) 0..10; b) 0, 2, 4, 6, 8; c) 2, 4, 6, 8, 10; d) 1, 3, 5, 7, 9
8. b = [5, 2, 9, 4] bo‘lsa, b[-1] = ? a) 5; b) 9; c) 4; d) xato
9. Ro‘yxat oxiriga element qo‘shish: a) add(); b) insert(); c) append(); d) push()
10. Mantiqiy “yoki” operatori: a) and; b) or; c) not; d) ||

B qism. Dastur natijasini aniqlang

1-topshiriq. s = "Python"; print(s[0] + s[-1]) — Javob: Pn

2-topshiriq. p = 1; for i in range(1, 5): p *= i; print(p) — Javob: 24

3-topshiriq. n = 0; while n < 10: n += 3; print(n) — Javob: 12

C qism. Dastur yozing

1-masala. Foydalanuvchi yilni kiritadi. Dastur u kabisa yili ekanligini aniqlasin (4 ga bo‘linib, 100 ga bo‘linmasa yoki 400 ga bo‘linsa — kabisa).

2-masala. Foydalanuvchi 5 ta son kiritadi. Dastur ularni ro‘yxatga yozib, eng katta, eng kichik sonni va o‘rta arifmetigini chiqarsin.

C qism uchun namunaviy yechimlar

I variant, 1-masala: a, b, c = float(input()), float(input()), float(input()); if a + b > c and a + c > b and b + c > a: print("Mavjud, P =", a + b + c) else: print("Bunday uchburchak mavjud emas")

I variant, 2-masala: n = int(input()); s = 0; k = 0; for i in range(2, n + 1, 2): s += i; k += 1; print(s, k)

II variant, 1-masala: y = int(input()); if (y % 4 == 0 and y % 100 != 0) or y % 400 == 0: print("Kabisa yili") else: print("Oddiy yil")

II variant, 2-masala: a = [int(input()) for _ in range(5)]; print(max(a), min(a), sum(a) / len(a))

C qism masalalarini baholash (har bir masala uchun 7 ball)

• Ma’lumotni to‘g‘ri kiritish va turga o‘tkazish — 1 ball
• To‘g‘ri algoritm (shart yoki sikl) — 3 ball
• To‘g‘ri natija chiqarish — 2 ball
• Kodning o‘qilishi: mazmunli o‘zgaruvchi nomlari, to‘g‘ri chekinishlar — 1 ball

Muqobil to‘g‘ri yechimlar (masalan, sum() o‘rniga sikl) to‘liq ball bilan baholanadi.

Ballarni baholarga o‘tkazish jadvali

• 27–30 ball — “5” (a’lo)
• 21–26 ball — “4” (yaxshi)
• 14–20 ball — “3” (qoniqarli)
• 0–13 ball — “2” (qoniqarsiz)

O‘qituvchiga tavsiyalar

• Nazorat ishidan oldin bir dars takrorlashga ajrating: // va % operatorlari, range() parametrlari va manfiy indekslar eng ko‘p xato qilinadigan mavzular.
• C qismni kompyuterda bajarishga ruxsat bersangiz, o‘quvchilar o‘z kodini sinab ko‘rishi mumkin; bu holda vaqtni 45 daqiqaga uzaytiring va internetni o‘chirib qo‘ying.
• Natijalarni tahlil qilib, eng ko‘p xato qilingan savollar bo‘yicha keyingi darsda 10 daqiqalik “xatolar ustida ishlash” o‘tkazing.
• Kuchli o‘quvchilar uchun qo‘shimcha (bonus) masala: kiritilgan sonning raqamlari yig‘indisini topish.