Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
1-bob. Elektron jadvallar

Formulalar va funksiyalar

Elektron jadvalning asosiy kuchi — avtomatik hisoblash. Formula yozish, katak manzillaridan foydalanish va SUM, AVERAGE, MAX, MIN funksiyalari bilan ishlashni o‘rganamiz.

2-mavzu / 111 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (2 / 11)

4-bob. Sanoq sistemalari

  1. 11Ikkilik sanoq sistemasi

Elektron jadvalning asosiy afzalligi — hisoblashni avtomatlashtirishdir. Hisoblash uchun katakka formula yoziladi. Formula doim teng (=) belgisidan boshlanadi, masalan, =A1+B1; katakda formulaning o‘zi emas, uning natijasi ko‘rinadi.

Formulada sonlar, arifmetik amal belgilari (+, -, *, /, ^) va boshqa kataklarning manzillari ishlatiladi. Agar A1 yoki B1 katagidagi son o‘zgarsa, natija avtomatik qayta hisoblanadi. Formulani pastga sudrab nusxalaganda manzillar ham mos ravishda o‘zgaradi: bir qator pastda =B2*C2 formulasi =B3*C3 ko‘rinishini oladi.

Funksiya — tayyor hisoblash qoidasi. =SUM(A1:A5) A1 dan A5 gacha kataklardagi sonlar yig‘indisini, =AVERAGE(A1:A5) o‘rta arifmetigini, =MAX(A1:A5) eng kattasini, =MIN(A1:A5) esa eng kichigini topadi. Funksiya nomidan keyin qavs ichida argumentlar — katak yoki diapazon manzillari — yoziladi. Dasturning ba’zi tillardagi versiyalarida funksiya nomlari mahalliy tilda yozilishi mumkin.

Formula kiritishda xatolar bo‘lishi mumkin. Agar katakda xato kodi paydo bo‘lsa (masalan, nolga bo‘lishda #DIV/0!), formulani qayta tekshiring. Natijani har doim oddiy hisob bilan solishtirib, to‘g‘riligiga ishonch hosil qiling.

Asosiy xulosalar

  • Formula teng (=) belgisidan boshlanadi, katakda esa uning natijasi ko‘rinadi.
  • Formulada katak manzillari ishlatilsa, son o‘zgarganda natija avtomatik yangilanadi.
  • Formulani nusxalaganda katak manzillari mos ravishda o‘zgaradi.
  • SUM, AVERAGE, MAX, MIN — eng ko‘p ishlatiladigan funksiyalar.
  • Xato kodi formulani qayta tekshirish kerakligini bildiradi.

Amaliy topshiriqlar

  1. A1:A3 kataklariga uchta son kiriting va A4 katagida ularning yig‘indisini ikki usulda — =A1+A2+A3 formulasi va =SUM(A1:A3) funksiyasi bilan — hisoblang.
  2. Kichik «do‘kon cheki» jadvalini tuzing: B ustunda narx, C ustunda miqdor, D ustunda =B2*C2 formulasi bilan summa; formulani pastdagi qatorlarga sudrab nusxalang va jami summani toping.
  3. Baholar ro‘yxati bo‘yicha o‘rtacha, eng yuqori va eng past ballni AVERAGE, MAX va MIN funksiyalari yordamida hisoblang.

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 1Formula qaysi belgidan boshlanadi?
    Teng (=) belgisidan.
  2. 2SUM(A1:A5) funksiyasi nimani hisoblaydi?
    A1 dan A5 gacha kataklardagi sonlar yig‘indisini.
  3. 3Nima uchun formulada son o‘rniga katak manzilini yozgan afzal?
    Katakdagi son o‘zgarsa, natija avtomatik qayta hisoblanadi.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 8-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 8-sinf