Ma’lumotlar bazasi: jadval va yozuv

Ma’lumotlar bazasi — o‘zaro bog‘liq ma’lumotlarning tartib bilan saqlanadigan to‘plami. Maktab kutubxonasidagi kitoblar ro‘yxati, o‘quvchilar jurnali yoki do‘kon mahsulotlari hisobi bazaga misol bo‘ladi. Bazani yaratish va boshqarish uchun ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari (MBBT) ishlatiladi, masalan, Microsoft Access, LibreOffice Base yoki PostgreSQL.

Bazadagi ma’lumotlar jadvallarda saqlanadi. Jadvalning har bir ustuni maydon deyiladi va bitta xususiyatni, masalan, ismni yoki tug‘ilgan sanani saqlaydi. Har bir satr esa yozuv bo‘lib, bitta obyekt — masalan, bitta o‘quvchi haqidagi barcha ma’lumotni o‘z ichiga oladi.

Har bir maydon uchun ma’lumot turi belgilanadi: matn, butun yoki kasr son, sana, mantiqiy qiymat (ha/yo‘q). Bu xatolarni kamaytiradi: sana maydoniga so‘z kiritib bo‘lmaydi. Yozuvlarni bir-biridan aniq ajratish uchun qiymati takrorlanmaydigan kalit maydon ishlatiladi; masalan, o‘quvchining shaxsiy raqami, chunki ismlar takrorlanishi mumkin.

Ma’lumotlar bazasining afzalligi — kerakli ma’lumotni tez topish imkoniyatidir. Yozuvlarni biror maydon bo‘yicha saralash (masalan, ismlarni alifbo tartibida), filtrlash (masalan, faqat 8-sinf o‘quvchilarini ko‘rsatish) va so‘rov yordamida qidirish mumkin. Ma’lumotlar bir marta kiritiladi va keyin ko‘p marta, turli yo‘llar bilan ishlatiladi.

Asosiy xulosalar

• Ma’lumotlar bazasi — o‘zaro bog‘liq ma’lumotlarning tartibli to‘plami.
• Jadval ustuni — maydon, satri — yozuv.
• Har bir maydon uchun ma’lumot turi belgilanadi.
• Kalit maydon yozuvlarni bir-biridan ajratib turadi.
• Saralash, filtrlash va so‘rov kerakli ma’lumotni tez topishga yordam beradi.