Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
3-bob. Kompyuter tarmoqlari va veb

Kompyuter tarmoqlari va ularning turlari

Kompyuterlar nega tarmoqqa ulanadi, tarmoq turlari (LAN, WAN), asosiy qurilmalar va IP-manzil nima ekanini bilib olamiz.

8-mavzu / 111 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (8 / 11)

4-bob. Sanoq sistemalari

  1. 11Ikkilik sanoq sistemasi

Kompyuter tarmog‘i — ma’lumot almashish uchun o‘zaro ulangan kompyuterlar va boshqa qurilmalar to‘plami. Tarmoq yordamida fayllarni almashish, bitta printerdan birgalikda foydalanish, Internetga ulanish va birgalikda ishlash mumkin. Tarmoqdagi har bir kompyuter tugun deyiladi.

Qamrov doirasiga qarab tarmoqlar turlarga bo‘linadi. Lokal tarmoq (LAN) bitta xona, maktab yoki ofis ichidagi kompyuterlarni birlashtiradi. Mintaqaviy va global tarmoq (WAN) esa shaharlar va davlatlarni ulaydi; eng katta global tarmoq — Internet. Ulanish simli (kabel) yoki simsiz (Wi‑Fi) bo‘lishi mumkin.

Tarmoqda bir nechta asosiy qurilma bor: tarmoq kartasi kompyuterni tarmoqqa ulaydi, marshrutizator (router) tarmoqlarni bir-biriga ulab, ma’lumotni to‘g‘ri yo‘nalishga uzatadi, server esa boshqa kompyuterlarga xizmat ko‘rsatadi. Har bir qurilma IP-manzil deb ataluvchi noyob raqamli manzilga ega, masalan 192.168.0.15; shu manzil orqali ma’lumot kerakli kompyuterga yetib boradi.

Asosiy xulosalar

  • Tarmoq — ma’lumot almashish uchun ulangan kompyuterlar to‘plami.
  • LAN — mahalliy, WAN — keng hududni qamrab oluvchi tarmoq.
  • Marshrutizator tarmoqlarni ulab, ma’lumot yo‘nalishini belgilaydi.
  • IP-manzil tarmoqdagi qurilmani noyob aniqlaydi.

Amaliy topshiriqlar

  1. Maktabingiz kompyuter xonasi tarmog‘ining sxemasini chizing: kompyuterlar, kommutator (switch), printer va Internetga chiqish nuqtasi (router) ko‘rinsin.
  2. Uyingizdagi qurilmalardan qaysilari tarmoqqa ulanganini sanab chiqing va ularning qaysilari simli, qaysilari simsiz ekanini yozing.
  3. LAN va WAN farqini jadval shaklida (qamrov, misol, ulanish usuli) taqqoslang.

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 1Lokal tarmoq (LAN) nima?
    Bir xona, bino yoki ofis ichidagi kompyuterlarni birlashtiruvchi tarmoq.
  2. 2IP-manzil nima uchun kerak?
    Tarmoqdagi qurilmani noyob aniqlash va ma’lumotni kerakli joyga yetkazish uchun.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 8-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 8-sinf