Lug‘atlar va to‘plamlar

Lug‘at (dict) — “kalit: qiymat” juftliklaridan iborat tuzilma. Ro‘yxatda element raqami (indeks) bo‘yicha, lug‘atda esa kalit bo‘yicha topiladi: masalan, o‘quvchi ismi bo‘yicha uning bahosi. Bo‘sh lug‘at d = dict() bilan yaratiladi, qiymat d["Ali"] = 5 bilan qo‘shiladi va o‘qiladi: d["Ali"]. Kalitlar takrorlanmaydi; bir xil kalitga yangi qiymat yozilsa, eskisi almashadi.

Lug‘at bilan ishlashda quyidagi amallar ko‘p uchraydi: "Ali" in d — kalit bor-yo‘qligini tekshirish, d.get("Vali", 0) — kalit yo‘q bo‘lsa 0 qaytarish, del d["Ali"] — o‘chirish, d.items() — barcha juftliklarni sikl bilan aylanish. Lug‘atda kalit bo‘yicha qidirish juda tez, chunki kalit bo‘yicha qiymat joylashgan joy to‘g‘ridan-to‘g‘ri aniqlanadi. Shuning uchun lug‘at tez-tez sanash masalalarida qo‘llanadi, masalan matndagi har bir so‘zning necha marta uchrashini hisoblashda.

To‘plam (set) — takrorlanmaydigan elementlar majmuasi, uning tartibi ahamiyatsiz. set([1, 2, 2, 3, 3, 3]) ifodasi faqat 1, 2, 3 elementlarini saqlaydi, shuning uchun to‘plam ro‘yxatdan takrorlarni olib tashlashning eng qisqa yo‘li. Elementni s.add(4) bilan qo‘shamiz, borligini esa 4 in s bilan tekshiramiz.

To‘plamlar uchun matematikadagi amallar mavjud: birlashma a | b, kesishma a & b, ayirma a - b. Masalan, a = set([1, 2, 3]) va b = set([2, 3, 4]) bo‘lsa, a & b — 2, 3, a | b — 1, 2, 3, 4. Tuzilmani tanlash masalaga bog‘liq: tartibli ketma-ketlik kerak bo‘lsa — ro‘yxat, kalit bo‘yicha qidirish kerak bo‘lsa — lug‘at, takrorlarni yo‘qotish va tez tekshirish kerak bo‘lsa — to‘plam.

Asosiy xulosalar

• Lug‘at “kalit: qiymat” juftliklarini saqlaydi va qiymatni kalit bo‘yicha tez topadi.
• Lug‘atda kalitlar takrorlanmaydi: bir xil kalitga yozilgan yangi qiymat eskisini almashtiradi.
• To‘plam takrorlanmaydigan elementlarni saqlaydi va tartibga bog‘liq emas.
• To‘plamlar uchun birlashma, kesishma va ayirma amallari bor.
• Tuzilmani masalaga qarab tanlanadi: ro‘yxat, lug‘at yoki to‘plam.