Dasturiy loyiha ustida ishlash bosqichlari

Katta dasturlar bir kishining bir kechada yozgan kodi emas, balki o‘ylangan jarayon natijasidir. Dasturiy ta’minotning hayotiy sikli odatda quyidagi bosqichlardan iborat: tahlil (nima kerakligini aniqlash), loyihalash (dastur tuzilmasi va ko‘rinishini rejalashtirish), dasturlash, sinash, joriy etish (foydalanuvchilarga taqdim qilish) va qo‘llab-quvvatlash (xatolarni tuzatish, yangi imkoniyatlar qo‘shish).

Tahlil bosqichida talablar yoziladi: dastur kim uchun, qanday vazifalarni bajaradi va nimani qila olmaydi. Masalan, “maktab kutubxonasi” loyihasida: kitobni qo‘shish, o‘quvchiga berish, qaytarib olish, qarzdorlar ro‘yxatini ko‘rish. Loyihalashda bu vazifalar modullarga bo‘linadi, ma’lumotlar tuzilmasi (masalan, ma’lumotlar bazasi jadvallari) va foydalanuvchi interfeysi eskizi chiziladi. Yaxshi reja keyinchalik ko‘p vaqtni tejaydi.

Sinash bosqichida dasturning to‘g‘ri ishlashi tekshiriladi: odatiy qiymatlar, chegaraviy holatlar (nol, bo‘sh qator) va noto‘g‘ri kiritishlar bilan. Sinashni avtomatlashtirish mumkin, masalan Python’da oddiy assert f(3) == 6 bayonoti funksiya natijasi kutilgan natijaga teng ekanini tekshiradi. Xatolar qancha erta topilsa, ularni tuzatish shuncha arzon. Kodga izohlar va qisqa hujjat qo‘shish ham muhim: bir necha oydan keyin muallifning o‘zi ham o‘z kodini tushunishi kerak.

Jamoada ishlashda versiyalarni boshqarish tizimi, eng ko‘p ishlatiladigani Git, zarur. U kodning har bir o‘zgarishini saqlaydi, kerak bo‘lsa oldingi holatga qaytish va bir necha kishi bir vaqtda ishlashiga imkon beradi. Asosiy buyruqlar: git init (ombor yaratish), git add va git commit (o‘zgarishni saqlash), git push (serverga yuborish). Rollarni taqsimlash, vazifalarni kichik qadamlarga bo‘lish va muddatlarni belgilash loyihani muvaffaqiyatli yakunlashga yordam beradi.

Asosiy xulosalar

Dasturiy ta’minotning hayotiy sikli: tahlil, loyihalash, dasturlash, sinash, joriy etish, qo‘llab-quvvatlash.
Talablar dastur nima qilishi kerakligini oldindan aniq belgilaydi.
Loyihalash vazifalarni modullarga bo‘ladi va ma’lumotlar tuzilmasini belgilaydi.
Sinash odatiy, chegaraviy va noto‘g‘ri qiymatlar bilan o‘tkaziladi; xato qanchalik erta topilsa, shunchalik arzon.
Git kod o‘zgarishlarini saqlaydi va jamoada ishlashni osonlashtiradi.

Amaliy topshiriqlar

Sinf uchun “davomat jurnali” dasturining talablarini yozing: kamida 5 ta vazifani va dastur qila olmaydigan 2 ta narsani ko‘rsating.
Tanlagan loyihangiz uchun har bir bosqich bo‘yicha reja tuzing (tahlil, loyihalash, dasturlash, sinash, joriy etish) va har biriga taxminiy muddat bering.
Python’da ikki sonning kattasini topuvchi bigger(a, b) funksiyasini yozing va uni kamida 4 ta assert bilan sinang (odatiy qiymatlar, teng sonlar, manfiy sonlar, nol).

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

1Dasturiy ta’minotning hayotiy sikli qaysi bosqichlardan iborat?Javobni ko‘rish

Tahlil, loyihalash, dasturlash, sinash, joriy etish va qo‘llab-quvvatlash.

2Versiyalarni boshqarish tizimi (Git) nima uchun kerak?Javobni ko‘rish

U kodning har bir o‘zgarishini saqlaydi, oldingi holatga qaytishga va jamoada bir vaqtda ishlashga imkon beradi.