Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
3-bob. Kompyuter grafikasi

Rastr va vektor grafika

Kompyuterda tasvir ikki usulda saqlanadi: nuqtalar yig‘indisi sifatida yoki geometrik shakllar sifatida. Ularning farqi va qo‘llanilishini bilib olamiz.

6-mavzu / 111 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (6 / 11)

5-bob. Axborotni kodlash

  1. 11Axborot o‘lchov birliklari

Kompyuter grafikasi — tasvirlarni kompyuterda yaratish va qayta ishlash. Tasvirni saqlashning ikki asosiy usuli bor. Rastr grafikada tasvir juda ko‘p mayda rangli nuqtalar — piksellar to‘ri sifatida saqlanadi; fotosuratlar shunday bo‘ladi.

Vektor grafikada tasvir nuqtalar bilan emas, balki geometrik shakllar — to‘g‘ri chiziq, aylana, egri chiziq va ularning koordinatalari, rangi, qalinligi bilan tavsiflanadi. Shuning uchun vektor tasvirni sifatini yo‘qotmasdan istalgancha kattalashtirish mumkin, rastr tasvir esa kattalashganda «kubiklarga» bo‘linib ketadi. Vektor rasmlarning fayl hajmi odatda kichik bo‘ladi.

Rastr tasvirlar .jpg, .png, .bmp, vektor tasvirlar .svg kabi formatlarda saqlanadi. Fotosuratlar va murakkab rangli rasmlar uchun rastr, logotip, chizma va sxemalar uchun vektor grafika qulay. Rastr tasvirning sifati ruxsatiga (piksellar soniga) bog‘liq: piksel qancha ko‘p bo‘lsa, tasvir shuncha aniq, ammo fayl ham shuncha katta bo‘ladi.

Asosiy xulosalar

  • Rastr tasvir piksellardan, vektor tasvir geometrik shakllardan tashkil topadi.
  • Vektor tasvirni sifat yo‘qotmay kattalashtirish mumkin.
  • Fotosuratlar uchun rastr, logotip va chizmalar uchun vektor grafika qulay.
  • Rastr tasvir sifati ruxsatga (piksellar soniga) bog‘liq.

Amaliy topshiriqlar

  1. Paint dasturida kichik rasm chizing va uni 800% gacha kattalashtiring: pikselli «kubiklar» ko‘rinadimi? Natijani yozing.
  2. Quyidagilarni «rastr» yoki «vektor» deb tasniflang: telefon bilan olingan fotosurat, maktab logotipi, xarita chizmasi, skrinshot.
  3. Brauzerda biror .svg rasmni oching (yoki vektor muharriri bilan chizing) va uni brauzerda kattalashtirib, sifati o‘zgarmasligini tekshiring.

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 1Piksel nima?
    Rastr tasvirning eng kichik rangli nuqtasi.
  2. 2Nima uchun logotiplar ko‘pincha vektor grafikada tayyorlanadi?
    Chunki vektor logotipni vizitkadan tortib reklama taxtasigacha sifat yo‘qotmay kattalashtirish mumkin.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 7-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 7-sinf