Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
5-bob. Axborotni kodlash

Axborot o‘lchov birliklari

Kompyuterda axborot bit va baytlarda o‘lchanadi. Birliklar o‘rtasidagi munosabatni va fayl hajmini hisoblashni o‘rganamiz.

11-mavzu / 111 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (11 / 11)

Kompyuter barcha axborotni — matn, rasm, tovush va videoni — faqat ikkita belgi, ya’ni 0 va 1 yordamida saqlaydi. Axborotning eng kichik birligi bit: u 0 yoki 1 qiymatni qabul qiladi. Sakkizta bit 1 bayt hosil qiladi; bir bayt bilan, masalan, bitta harfni yozish mumkin.

Katta hajmlar uchun kattaroq birliklar ishlatiladi: 1 Kbayt (KB) = 1024 bayt, 1 Mbayt (MB) = 1024 Kbayt, 1 Gbayt (GB) = 1024 Mbayt, 1 Tbayt (TB) = 1024 Gbayt. Bir birlikdan kattasiga o‘tishda 1024 ga bo‘lamiz, kichigiga o‘tishda esa 1024 ga ko‘paytiramiz. Masalan, 2 KB = 2 · 1024 = 2048 bayt.

Matn hajmini hisoblash oson: agar har bir belgi 1 bayt bo‘lsa, 500 belgidan iborat matn 500 bayt joy egallaydi. Faylning hajmi kompyuter xotirasida qancha joy olishini bildiradi. Masalan, 4 GB xotirali fleshkaga hajmi 1 GB bo‘lgan to‘rtta film sig‘adi.

Asosiy xulosalar

  • Kompyuter axborotni 0 va 1 ko‘rinishida saqlaydi.
  • Eng kichik birlik — bit; 8 bit = 1 bayt.
  • 1 KB = 1024 bayt, 1 MB = 1024 KB, 1 GB = 1024 MB.
  • Katta birlikka o‘tishda 1024 ga bo‘lamiz, kichigiga o‘tishda ko‘paytiramiz.

Amaliy topshiriqlar

  1. 3 Kbayt necha baytga, 16 bayt necha bitga teng? Hisoblab yozing.
  2. Har bir belgi 1 bayt bo‘lsa, 40 qatordan iborat, har qatorda 64 belgi bo‘lgan matn necha bayt va necha Kbayt joy oladi?
  3. Fleshkaning hajmi 8 GB. Unga hajmi 2 MB dan bo‘lgan nechta rasm sig‘adi? (1 GB = 1024 MB deb oling.)

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 11 bayt necha bitga teng?
    8 bitga.
  2. 2Nima uchun 1 Kbayt 1000 emas, 1024 bayt?
    Chunki kompyuter ikkilik sistemada ishlaydi va 1024 = 2^10 ikkining darajasi.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 7-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 7-sinf