Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
4-bob. Internet va xavfsizlik

Elektron pochta va xavfsiz muloqot

Elektron pochta qanday tuzilganini, xat yozish va fayl biriktirishni hamda Internetda xavfsiz muloqot qoidalarini o‘rganamiz.

9-mavzu / 111 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (9 / 11)

5-bob. Axborotni kodlash

  1. 11Axborot o‘lchov birliklari

Elektron pochta (e-mail) — Internet orqali xat va fayllar almashish xizmati. Har bir foydalanuvchining o‘z manzili bor, u ism@domen.uz ko‘rinishida bo‘ladi: @ belgisidan oldin foydalanuvchi nomi, keyin pochta xizmati manzili yoziladi. Gmail, Mail.ru va Yandex Mail kabi xizmatlarda bepul pochta qutisini ochish mumkin.

Xat yozishda kimga (qabul qiluvchi manzili), mavzu (xat nima haqida ekanini bildiruvchi qisqa sarlavha) va xat matnini to‘ldiramiz. Xatga rasm, hujjat yoki taqdimotni fayl sifatida biriktirish mumkin. Yuborilgan xat qabul qiluvchining «Kiruvchi» qutisiga tushadi, javobni «Javob berish» tugmasi bilan yozamiz.

Internetda muloqot qilishda ehtiyot bo‘lish kerak. Parolingizni hech kimga bermang; u uzun bo‘lsin va harf, raqam, belgilardan iborat bo‘lsin. Notanish jo‘natuvchining havolalarini bosmang va fayllarini ochmang, chunki ular firibgarlik yoki virus bo‘lishi mumkin. Shaxsiy ma’lumotlaringizni, ya’ni uy manzilingiz, telefon raqamingiz va maktabingizni begonalarga yozmang, muloqotda esa boshqalarni hurmat qiling.

Asosiy xulosalar

  • E-mail manzili ism@domen.uz ko‘rinishida bo‘ladi.
  • Xat «Kimga», «Mavzu» va matndan iborat; unga fayl biriktirish mumkin.
  • Parolni hech kimga bermang va uzun, murakkab parol tanlang.
  • Notanish havola va fayllarni ochmang, shaxsiy ma’lumotlarni yozmang.

Amaliy topshiriqlar

  1. Sinfdoshingizga (o‘qituvchi nazorati ostida) qisqa xat yozing: mavzusini to‘ldiring, salomlashing va unga rasm biriktiring.
  2. Quyidagi parollardan qaysi biri eng ishonchli ekanini asoslang: 12345, ali2010, T9#kRw4!pL.
  3. Notanish odamdan «Siz yutuq yutdingiz, havolani bosing» degan xat keldi. Nima qilasiz? Harakatlaringiz ketma-ketligini yozing.

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 1Elektron pochta manzili qanday qismlardan iborat?
    Foydalanuvchi nomi, `@` belgisi va pochta xizmati domenidan.
  2. 2Notanish jo‘natuvchining xatidagi faylni nega ochmaslik kerak?
    U virus yoki firibgarlik dasturi bo‘lishi mumkin.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 7-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 7-sinf