Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
3-bob. Axborot

Axborot va uning turlari

Axborot — atrofimizdagi dunyo, narsa va hodisalar haqidagi ma’lumotlar. Uni qanday qabul qilishimiz, qanday turlarga bo‘linishi va kompyuterda qanday shaklda saqlanishini bilib olamiz.

6-mavzu / 111 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (6 / 11)

Axborot — atrofimizdagi dunyo, narsa va hodisalar haqidagi ma’lumotlar. Ob-havo ma’lumoti, dars jadvali, do‘stingizning aytgan gapi — bularning hammasi axborot. Biz axborotni sezgi a’zolarimiz — ko‘z, quloq, burun, til va teri orqali qabul qilamiz.

Qabul qilinishiga ko‘ra axborot besh turga bo‘linadi: ko‘rish, eshitish, hid bilish, ta’m bilish va sezish (teginish) axboroti. Rasm, yozuv va svetofor chirog‘i ko‘rish orqali, musiqa, nutq va qo‘ng‘iroq sadosi esa eshitish orqali olinadi. Pishgan olmaning hidi uning yetilganini bildiradi, issiq choynak esa teginganda kuyishdan ogohlantiradi.

Axborot taqdim etilish shakliga ko‘ra ham farqlanadi: matn, raqam, rasm va chizma, tovush hamda video. Bitta axborotni turli shaklda berish mumkin. Masalan, bugungi ob-havoni so‘z bilan aytish, «25 daraja issiq» deb yozish yoki quyosh belgisini chizib ko‘rsatish mumkin.

Kompyuter ham axborot bilan ishlaydi. U matn, rasm, tovush va videoni 0 va 1 raqamlaridan iborat ketma-ketlik ko‘rinishida saqlaydi. Axborot bilan to‘rtta asosiy amal bajariladi: uni olish, saqlash, uzatish va qayta ishlash.

Asosiy xulosalar

  • Axborot — atrofimizdagi dunyo haqidagi ma’lumotlar.
  • Axborotni sezgi a’zolari orqali qabul qilamiz.
  • Qabul qilinishiga ko‘ra axborot ko‘rish, eshitish, hid, ta’m va sezish turlariga bo‘linadi.
  • Taqdim etilishiga ko‘ra axborot matn, raqam, rasm, tovush yoki video bo‘lishi mumkin.
  • Kompyuter barcha axborotni 0 va 1 raqamlari ko‘rinishida saqlaydi.

Amaliy topshiriqlar

  1. Sinf xonasida o‘zingiz qabul qilayotgan beshta axborotni yozing va har birining qaysi sezgi a’zosi orqali olinishini ko‘rsating.
  2. Quyidagi axborotlar qaysi shaklda berilganini aniqlang: kitob sahifasi, havo harorati 25 daraja, maktab qo‘ng‘irog‘i, yo‘l belgisi, multfilm.
  3. Sevimli ertagingizning mazmunini sinfdoshingizga avval so‘z bilan aytib bering, so‘ng uchta rasm bilan ko‘rsating. Qaysi usul tushunarliroq bo‘ldi?

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 1Axborot nima? Misol keltiring.
    Atrofimizdagi dunyo haqidagi ma’lumot, masalan, ob-havo ma’lumoti yoki dars jadvali.
  2. 2Qabul qilinishiga ko‘ra axborot qanday turlarga bo‘linadi?
    Ko‘rish, eshitish, hid bilish, ta’m bilish va sezish (teginish) turlariga.
  3. 3Kompyuter axborotni qanday shaklda saqlaydi?
    0 va 1 raqamlaridan iborat ketma-ketlik ko‘rinishida.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 5-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 5-sinf