Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
1-bob. Kompyuter bilan tanishuv

Kompyuter qurilmalari va ularning vazifasi

Kompyuter qurilmalari kiritish, chiqarish, qayta ishlash va saqlash vazifalariga ko‘ra guruhlanadi. Protsessor, operativ xotira va uzoq muddatli xotira nima bilan farq qilishini bilib olamiz.

1-mavzu / 111 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (1 / 11)

Kompyuterning barcha jismoniy qurilmalari birgalikda apparat ta’minot (inglizcha hardware) deb ataladi. Qurilmalarni vazifasiga ko‘ra to‘rt guruhga bo‘lish mumkin: kiritish, chiqarish, qayta ishlash va saqlash qurilmalari. Kompyuterdagi dasturlar esa dasturiy ta’minot (software) deyiladi.

Kiritish qurilmalari ma’lumotni kompyuterga uzatadi: klaviatura, sichqoncha, mikrofon, skaner, veb-kamera. Chiqarish qurilmalari natijani odamga ko‘rsatadi yoki eshittiradi: monitor, printer, karnay, quloqchin. Sensorli ekran esa ham kiritish, ham chiqarish vazifasini bajaradi.

Protsessor kompyuterning «miyasi»: u dastur ko‘rsatmalarini bajaradi va hisob-kitoblarni amalga oshiradi. Protsessor ishlayotgan ma’lumotlarni operativ xotira (RAM) vaqtincha saqlab turadi. U juda tez ishlaydi, lekin kompyuter o‘chirilganda undagi ma’lumotlar yo‘qoladi.

Ma’lumotlarni uzoq muddat saqlash uchun uzoq muddatli xotira xizmat qiladi: qattiq disk (HDD), SSD-disk va flesh-xotira. Kompyuter o‘chirilsa ham, ularda fayllar saqlanib qoladi. Barcha qurilmalar ona plataga ulanadi va o‘zaro shu plata orqali aloqa qiladi.

Asosiy xulosalar

  • Qurilmalar kiritish, chiqarish, qayta ishlash va saqlash guruhlariga bo‘linadi.
  • Protsessor dastur ko‘rsatmalarini bajaradi va hisob-kitob qiladi.
  • Operativ xotira (RAM) ma’lumotni vaqtincha saqlaydi va o‘chirilganda tozalanadi.
  • Uzoq muddatli xotira (disk, SSD, flesh-xotira) kompyuter o‘chirilsa ham fayllarni saqlaydi.
  • Barcha qurilmalar ona plata orqali bog‘lanadi.

Amaliy topshiriqlar

  1. Quyidagi qurilmalarni kiritish va chiqarish guruhlariga ajrating: skaner, printer, mikrofon, karnay, monitor, veb-kamera.
  2. Sinfdagi kompyuterning qurilmalari ro‘yxatini tuzing va har birining vazifasini bitta gap bilan yozing.
  3. Operativ xotira va flesh-xotiraning farqini ikkita gapda yozing: qaysi biri kompyuter o‘chirilganda ma’lumotni saqlab qoladi?

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 1Kiritish va chiqarish qurilmalari qanday farq qiladi?
    Kiritish qurilmalari ma’lumotni kompyuterga beradi (klaviatura, sichqoncha), chiqarish qurilmalari esa natijani ko‘rsatadi (monitor, printer).
  2. 2Kompyuter o‘chirilganda qaysi xotiradagi ma’lumotlar yo‘qoladi?
    Operativ xotiradagi (RAM) ma’lumotlar.
  3. 3Protsessor qanday vazifani bajaradi?
    Dastur ko‘rsatmalarini bajaradi va hisob-kitoblarni amalga oshiradi.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 5-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 5-sinf