Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
1-bob. Algoritm asoslari

Algoritm va uning xossalari

Algoritm nima, uni kim bajaradi va u qanday xossalarga ega bo‘lishi kerak? Kundalik hayotdagi misollar orqali algoritmning asosiy tushunchalari bilan tanishamiz.

1-mavzu / 111 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (1 / 11)

Algoritm — biror maqsadga erishish uchun bajariladigan harakatlarning aniq, bosqichma-bosqich ketma-ketligi. Masalan, choy damlash yoki maktabga boradigan yo‘lni tushuntirish ham algoritmdir. Algoritmni bajaruvchi inson yoki qurilma ijrochi deyiladi, ijrochi bajara oladigan harakatlar esa buyruqlar deb ataladi.

Har qanday algoritm bir necha xossaga ega bo‘lishi kerak. Diskretlik — algoritm alohida, tugallangan qadamlarga bo‘linadi. Tushunarlilik — ijrochi har bir buyruqni biladi va uni bajara oladi. Aniqlik — buyruqlar bir ma’noli bo‘lib, natija ijrochining xohishiga bog‘liq bo‘lmaydi.

Natijaviylik — algoritm cheklangan sonli qadamdan keyin albatta natija beradi. Ommaviylik — bitta algoritm bir xil turdagi ko‘plab masalalarni yechishga yaroqli bo‘ladi: ikki sonni qo‘shish algoritmi har qanday ikki son uchun ishlaydi. Algoritmni so‘z bilan, blok-sxema ko‘rinishida yoki dastur shaklida yozish mumkin.

Asosiy xulosalar

  • Algoritm — maqsadga erishish uchun bajariladigan aniq buyruqlar ketma-ketligi.
  • Algoritmni bajaruvchi ijrochi deyiladi, u faqat o‘z buyruqlarini bajara oladi.
  • Asosiy xossalar: diskretlik, tushunarlilik, aniqlik, natijaviylik va ommaviylik.
  • Algoritmni so‘z, blok-sxema yoki dastur ko‘rinishida yozish mumkin.

Amaliy topshiriqlar

  1. Tish yuvish algoritmini 6–8 ta buyruq bilan daftaringizga yozing.
  2. «Choyga biroz shakar soling» buyrug‘ida algoritmning qaysi xossasi buzilgan? Uni aniq buyruq bilan almashtirib yozing.
  3. Sinfdoshingiz bilan juft bo‘lib ishlang: biringiz maktab kutubxonasigacha yo‘l algoritmini yozing, ikkinchingiz uni ijrochi sifatida bajarib, noaniq buyruqlarni toping.

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 1Algoritm nima?
    Maqsadga erishish uchun bajariladigan harakatlarning aniq, bosqichma-bosqich ketma-ketligi.
  2. 2Algoritmning ommaviylik xossasi nimani bildiradi?
    Bitta algoritm bir xil turdagi ko‘plab masalalarni yechishga yaroqli bo‘lishini.
  3. 3Ijrochi kim yoki nima?
    Algoritmni bajaruvchi inson yoki qurilma, masalan, o‘quvchi yoki kompyuter.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 6-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 6-sinf