Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
2-bob. Scratch muhitida dasturlash

Scratch’da birinchi loyiha

Scratch — bloklarni bir-biriga ulab dastur tuziladigan bepul muhit. Uning oynasi bilan tanishamiz, mushukni yurgizib salom aytdiramiz va takrorlash bloki yordamida kvadrat chizdiramiz.

6-mavzu / 111 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (6 / 11)

Scratch — dasturni kod yozmasdan, rangli bloklarni bir-biriga ulash orqali tuzish imkonini beradigan bepul dasturlash muhiti. Uni Massachusets texnologiya instituti (MIT) mutaxassislari bolalar va o‘smirlar uchun yaratgan. Scratch’ni brauzerda ishlatish yoki kompyuterga o‘rnatib olish mumkin.

Scratch oynasi bir necha qismdan iborat. Sahnada loyiha natijasi ko‘rinadi, unda personajlar — spraytlar harakatlanadi. Bloklar toifalarga bo‘lingan: Harakat, Ko‘rinish, Tovush, Hodisalar, Boshqaruv va boshqalar. Kerakli bloklar sichqoncha bilan skriptlar maydoniga sudralib, bir-biriga ulanadi.

Birinchi loyiha uchun «Yashil bayroq bosilganda» blokini oling va uning tagiga «10 qadam yur» hamda «Salom! deb 2 soniya ayt» bloklarini ulang. Yashil bayroqni bosganingizda mushuk oldinga yuradi va salom aytadi. Skript tepadan pastga qarab, bloklar ketma-ketligida bajariladi — xuddi chiziqli algoritm kabi.

Endi kvadrat chizamiz. Buning uchun «Qalam» kengaytmasini qo‘shib, avval «qalamni tushir» blokini qo‘ying, so‘ng «4 marta takrorla» bloki ichiga «100 qadam yur» va «90 gradusga bur» bloklarini joylashtiring. Natijada sprayt kvadratning to‘rt tomonini chizadi, chunki 4 marta 90 gradus — to‘liq aylanish.

Asosiy xulosalar

  • Scratch — bloklardan dastur tuziladigan bepul vizual dasturlash muhiti.
  • Oyna qismlari: sahna, spraytlar, bloklar paneli va skriptlar maydoni.
  • Skript — bloklarning tepadan pastga bajariladigan ketma-ketligi.
  • Takrorlash bloki bir xil buyruqlarni qayta yozmasdan bir necha marta bajartiradi.

Amaliy topshiriqlar

  1. Scratch’ni oching va mushukni «Yashil bayroq bosilganda» 50 qadam oldinga yurib, «Salom!» deb aytadigan qilib dasturlang.
  2. Kvadrat chizadigan skript tuzing: qalamni tushiring, 4 marta takrorlang, har safar 100 qadam yuring va 90 gradusga buring.
  3. Loyihaga yangi sprayt va fon qo‘shing, spraytlardan biri o‘z ismingizni aytadigan qilib dasturlang va loyihani nomlab saqlang.

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 1Scratch’da sahna nima uchun kerak?
    Sahnada loyiha natijasi ko‘rinadi: personajlar — spraytlar shu yerda harakatlanadi va ishlaydi.
  2. 2«4 marta takrorla» ichida «100 qadam yur» va «90 gradusga bur» bloklari bo‘lsa, sprayt qanday shakl chizadi?
    Kvadrat (qalam tushirilgan bo‘lsa).
  3. 3Scratch’da skript qanday tartibda bajariladi?
    Bloklar ketma-ketligida, tepadan pastga qarab.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 6-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 6-sinf