Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
2-bob. Scratch muhitida dasturlash

Scratch’da koordinatalar va harakat

Sahnadagi har bir nuqta ikkita son — x va y koordinatalar bilan aniqlanadi. Spraytni ma’lum nuqtaga yuborish va silliq harakatlantirishni o‘rganamiz.

7-mavzu / 112 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (7 / 11)

Scratch sahnasi koordinatalar tekisligidan iborat: gorizontal o‘q — x, vertikal o‘q — y. Sahnaning markazi (0; 0) nuqta bo‘ladi. x o‘ngga qarab ortadi (eng chetda 240), chapga qarab kamayadi (−240). y yuqoriga qarab ortadi (180 gacha), pastga qarab kamayadi (−180 gacha).

Spraytning hozirgi koordinatalari «Harakat» toifasidagi x va y qiymatlarida ko‘rinadi. Uni aniq nuqtaga yuborish uchun «x: 100 y: 50 ga bor» blokidan foydalaniladi. «1 soniyada x: 100 y: 50 ga sirpan» bloki esa spraytni shu nuqtaga silliq, ko‘z o‘ngimizda olib boradi.

Bundan tashqari, spraytni nisbiy siljitish ham mumkin: «x ni 10 ga o‘zgartir» bloki uni o‘ngga, «y ni −10 ga o‘zgartir» esa pastga siljitadi. Yo‘nalishni «... gradusga bur» va «yo‘nalish ... ga yo‘nalt» bloklari belgilaydi: 90 — o‘ngga, 0 — yuqoriga, 180 — pastga, −90 — chapga.

Misol: spraytni sahnaning turli burchaklariga ketma-ket olib boruvchi skript. «Yashil bayroq bosilganda» blokidan keyin «1 soniyada x: −150 y: 100 ga sirpan», «1 soniyada x: 150 y: 100 ga sirpan», «1 soniyada x: 150 y: −100 ga sirpan», «1 soniyada x: −150 y: −100 ga sirpan» bloklarini ulang. «Qalam» kengaytmasi bilan to‘g‘ri to‘rtburchak chizish ham mumkin.

Asosiy xulosalar

  • Sahna koordinatalar tekisligi, markazi (0; 0) nuqta.
  • x — gorizontal, y — vertikal koordinata.
  • «... ga bor» bloki spraytni bir zumda, «sirpan» bloki esa silliq ko‘chiradi.
  • Yo‘nalish gradusda beriladi: 90 — o‘ngga, 0 — yuqoriga.

Amaliy topshiriqlar

  1. Spraytni sahnaning chap yuqori burchagiga yuboring: qaysi x va y qiymatlarini ishlatasiz?
  2. Spraytni «sirpan» bloklari bilan sahnaning to‘rt burchagi bo‘ylab aylantirib chiqadigan skript tuzing.
  3. «Qalam» kengaytmasi bilan x: −100 y: −100 dan x: 100 y: 100 gacha diagonal chiziq chizing.

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 1Scratch sahnasining markazi qaysi koordinatalarda joylashgan?
    x = 0, y = 0.
  2. 2«Bor» va «sirpan» bloklarining farqi nimada?
    «Bor» spraytni nuqtaga bir zumda o‘tkazadi, «sirpan» esa belgilangan vaqt davomida silliq olib boradi.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 6-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 6-sinf