Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
3-bob. Funksiyalar va modullar

Funksiya yaratish: def va parametrlar

Funksiya — nomlangan kod bo‘lagi bo‘lib, uni bir necha marta chaqirish mumkin. def bilan o‘z funksiyamizni yaratib, parametrlar orqali unga ma’lumot uzatamiz.

8-mavzu / 111 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (8 / 11)

Biz print(), len(), input() kabi tayyor funksiyalardan foydalanib kelamiz. Funksiya — nom berilgan va kerak bo‘lganda chaqiriladigan kod bo‘lagi. Bir xil kodni dasturda bir necha joyda takrorlash o‘rniga, uni funksiyaga olib, nomi bilan chaqirish dastur hajmini kamaytiradi va xatolarni topishni osonlashtiradi.

Funksiya def kalit so‘zi bilan e’lon qilinadi: def hello(): qatoridan keyin ichki qismni 4 ta bo‘shliq bilan surib yoziladi, masalan print("Salom!"). Funksiya faqat e’lon qilinganda ishlamaydi; uni hello() deb chaqirganimizdagina bajariladi. Chaqirish e’londan keyin bo‘lishi shart.

Funksiyaga ma’lumot parametrlar orqali uzatiladi: def greet(name): va print("Salom,", name). Chaqirishda berilgan qiymat argument deyiladi: greet("Dilnoza"). Bir nechta parametr vergul bilan ajratiladi: def area(a, b):. Parametrga standart qiymat ham berish mumkin: def greet(name="do‘st"): bo‘lsa, greet() chaqirig‘i "Salom, do‘st" chiqaradi.

Funksiya ichida yaratilgan o‘zgaruvchilar lokal bo‘ladi: ular faqat shu funksiya ichida ko‘rinadi va u tugagach yo‘qoladi. Funksiyadan tashqarida yaratilgan global o‘zgaruvchilarni esa ichkarida o‘qish mumkin. Funksiyaga mazmunli nom bering (print_table, area) va u bitta aniq ishni bajarsin.

Asosiy xulosalar

  • Funksiya def bilan e’lon qilinadi va nomi bilan chaqiriladi.
  • Parametr — funksiya e’lonidagi nom, argument — chaqiruvdagi qiymat.
  • Parametrga standart qiymat berish mumkin.
  • Funksiya ichidagi o‘zgaruvchilar lokal bo‘ladi.

Amaliy topshiriqlar

  1. star_line(n) funksiyasini yozing: u n ta yulduzcha ("*" * n) chiqarsin; uni 3 xil argument bilan chaqiring.
  2. def rectangle(a, b): funksiyasi to‘g‘ri to‘rtburchak yuzini chiqarsin; funksiyani ikki marta turli sonlar bilan chaqiring.
  3. greet(name, city="Toshkent") funksiyasi yarating va uni bir marta bitta, bir marta ikkita argument bilan chaqiring.

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 1Funksiyani e’lon qilish va chaqirishning farqi nima?
    E’lon (`def`) funksiyani yaratadi, lekin bajarmaydi; kod faqat funksiya nomi qavs bilan chaqirilganda ishlaydi.
  2. 2Lokal o‘zgaruvchi nima?
    Funksiya ichida yaratilgan va faqat shu funksiyada ko‘rinadigan o‘zgaruvchi.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 9-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 9-sinf