Shart operatori if va else

Dasturlar ko‘pincha holatga qarab turlicha ishlashi kerak. Buning uchun shart operatori if ishlatiladi: shart rost bo‘lsa, ma’lum buyruqlar bajariladi. Shart — taqqoslash natijasi bo‘lib, u True (rost) yoki False (yolg‘on) qiymatini oladi.

Taqqoslash amallari: == (teng), != (teng emas), <, >, <= va >=. E’tibor bering, bitta = qiymat berish uchun, ikkita == esa tenglikni tekshirish uchun ishlatiladi. Bir nechta shartni and (va), or (yoki) va not (emas) so‘zlari bilan birlashtirish mumkin.

Avval yoshni kiritamiz: age = int(input("Yoshingiz: ")). Keyin birinchi qatorda if age >= 18:, ikkinchi qatorda 4 ta probel (kirish) bilan print("Siz kattasiz") yoziladi. Ikki nuqtadan keyingi kirish Python uchun juda muhim: aynan kirish qaysi buyruqlar shartga tegishli ekanini ko‘rsatadi.

Shart yolg‘on bo‘lsa, kirishli qatorlar o‘tkazib yuboriladi. Shart yolg‘on bo‘lgandagi amal uchun else ishlatiladi: else: qatori yoziladi, uning ostida esa yana kirish bilan, masalan, print("Siz hali kichiksiz") turadi. Bir necha holat bo‘lsa, elif («aks holda, agar») qo‘shiladi: ball bo‘yicha baho qo‘yishda ketma-ket if, elif va else qismlari bo‘ladi. Python shartlarni yuqoridan pastga tekshiradi va birinchi rost bo‘lgan qismni bajarib, qolganlarini o‘tkazib yuboradi.

Asosiy xulosalar

if shart rost bo‘lsa buyruqlarni bajaradi, else esa shart yolg‘on bo‘lgandagi yo‘lni beradi.
Shart — True yoki False natija beradigan taqqoslash.
= qiymat berish uchun, == esa tenglikni tekshirish uchun ishlatiladi.
Shartga tegishli buyruqlar kirish (4 ta probel) bilan yoziladi.
elif bir necha holatni ketma-ket tekshiradi; and, or, not shartlarni birlashtiradi.

Amaliy topshiriqlar

Foydalanuvchidan yoshini so‘rab, 18 yoki undan katta bo‘lsa «Siz kattasiz», aks holda «Siz hali kichiksiz» deb chiqaradigan dastur yozing.
Kiritilgan sonning juft yoki toqligini aniqlaydigan dastur tuzing: n % 2 == 0 sharti sonning juft ekanini bildiradi.
Ball (0 dan 100 gacha) kiritiladi: 90 va undan yuqori bo‘lsa «a’lo», 70 va undan yuqori bo‘lsa «yaxshi», aks holda «qoniqarli» deb chiqaradigan dasturni if, elif va else yordamida yozing.

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

1= va == belgilari qanday farqlanadi?Javobni ko‘rish

= o‘zgaruvchiga qiymat beradi, == esa ikki qiymat tengligini tekshiradi.

2elif nima uchun kerak?Javobni ko‘rish

Bir nechta shartni ketma-ket tekshirish uchun: birinchi rost bo‘lgan qism bajariladi.

3Python’da qaysi buyruqlar shartga tegishli ekanini nima ko‘rsatadi?Javobni ko‘rish

Ikki nuqtadan keyingi qatorlardagi kirish (4 ta probel).