Mantiqiy ifodalar: and, or, not

Python’da taqqoslash amallari (==, !=, <, >, <=, >=) natija sifatida mantiqiy qiymat — True (rost) yoki False (yolg‘on) beradi. Masalan, 5 > 3 ifodasi True, 5 == 3 esa False bo‘ladi. Bunday qiymatlar bool turiga kiradi va if hamda while operatorlarida shart sifatida ishlatiladi.

Bir nechta shartni birlashtirish uchun uchta mantiqiy amal bor. and (va) faqat ikkala shart ham rost bo‘lsa True beradi, or (yoki) kamida bittasi rost bo‘lsa True beradi, not (emas) esa qiymatni teskarisiga o‘zgartiradi. Masalan, x > 0 and x < 10 ifodasi x ning 0 bilan 10 orasida ekanini tekshiradi.

Amallar ma’lum tartibda bajariladi: avval taqqoslash, keyin not, so‘ng and, eng oxirida or. Tartibni o‘zgartirish yoki kodni tushunarli qilish uchun qavslardan foydalaning: (a > 0 or b > 0) and c > 0. Python’da zanjirli yozuv ham mumkin: 0 < x < 10 yozuvi 0 < x and x < 10 bilan bir xil.

Misol: foydalanuvchi yoshi va talabnomasini tekshiramiz. age = int(input("Yoshingiz: ")), so‘ng if age >= 7 and age <= 17: bo‘lsa, print("Siz maktab o‘quvchisi bo‘lishingiz mumkin") chiqaramiz, aks holda else bo‘limi ishlaydi. Mantiqiy ifodalar yozishda eng ko‘p xato = (qiymat berish) bilan == (taqqoslash) ni almashtirib yuborishdan kelib chiqadi.

Asosiy xulosalar

• Taqqoslash natijasi bool turidagi True yoki False bo‘ladi.
• and — ikkalasi rost, or — kamida bittasi rost, not — teskarisi.
• Amallar tartibi: taqqoslash, not, and, or; qavslar tartibni o‘zgartiradi.
• = qiymat beradi, == esa taqqoslaydi.