Asosiy kontentga o‘tish
Informatik.uz
3-bob. Funksiyalar va modullar

Natija qaytaruvchi funksiyalar: return

return operatori funksiya hisoblagan natijani chaqirilgan joyga qaytaradi. Shu yordamida kichik funksiyalardan murakkab dasturlar quramiz.

9-mavzu / 111 daq o‘qishYangilangan: 27-oktabr, 2026
Mavzular ro‘yxati (9 / 11)

Funksiya ekranga chiqarish bilan cheklanmaydi, u hisoblash natijasini ham qaytara oladi. Buning uchun return operatori ishlatiladi: def square(x): ichida return x * x. Chaqirilganda y = square(5) natija 25 bo‘lib, y o‘zgaruvchisiga yoziladi. Natijani keyin boshqa hisoblashlarda ishlatish mumkin: print(square(3) + square(4)).

return bajarilgan zahoti funksiya ishini tugatadi, undan keyingi qatorlar bajarilmaydi. Shuning uchun u shartli operatorlar ichida qulay: def sign(x): ichida if x > 0: return 1, if x < 0: return -1, so‘ng return 0. Agar return bo‘lmasa, funksiya None (qiymat yo‘q) qaytaradi.

Bir nechta qiymatni vergul bilan qaytarish mumkin: return a + b, a * b; ularni s, p = calc(3, 4) ko‘rinishida qabul qilamiz. Mantiqiy funksiyalar True yoki False qaytaradi, masalan def is_even(n): return n % 2 == 0. Bunday funksiyani shartda bevosita yozish mumkin: if is_even(8):.

Funksiyalar bir-birini chaqira oladi. Masalan, max3(a, b, c) funksiyasi ichida max2(a, b) ni ishlatish mumkin. Murakkab masalani kichik funksiyalarga bo‘lish dasturni tushunarli qiladi va har bir qismni alohida sinash imkonini beradi. Funksiyaning vazifasini tavsiflovchi qisqa izoh yozishni unutmang.

Asosiy xulosalar

  • return natijani chaqirilgan joyga qaytaradi va funksiyani tugatadi.
  • return bo‘lmasa funksiya None qaytaradi.
  • Funksiya True/False qaytarib, shartda ishlatilishi mumkin.
  • Funksiyalar bir-birini chaqirib, murakkab masalani bo‘laklarga ajratadi.

Amaliy topshiriqlar

  1. def cube(x): funksiyasi sonning kubini qaytarsin; print(cube(3)) natijasini tekshiring.
  2. Ikki sondan kattasini qaytaradigan bigger(a, b) funksiyasini if yordamida yozing va uni uch sonning kattasini topishda ishlating.
  3. is_prime(n) funksiyasini yozing: n tub son bo‘lsa True, aks holda False qaytarsin (2 dan n-1 gacha bo‘linishni tekshiring).

Mustahkamlash savollari

O‘zingizni sinab ko‘ring: avval o‘ylab ko‘ring, keyin javobni oching.

  1. 1`print()` va `return` o‘rtasida qanday farq bor?
    `print()` qiymatni ekranga chiqaradi, `return` esa uni dasturga qaytaradi, shunda natijani o‘zgaruvchiga yozib keyin ishlatish mumkin.
  2. 2`return` dan keyin yozilgan qatorlar bajariladimi?
    Yo‘q, `return` funksiyani darhol tugatadi.

0 / 11 mavzu o‘tildi

Kirib belgilash
Informatika 9-sinf darsligi muqovasi
DarslikdaInformatika — 9-sinf